Risico’s op het werk aanpakken: hoe werkt dat?
Om medewerkers te beschermen tegen risico’s op het werk, wordt vaak direct gegrepen naar persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s), zoals oordoppen bij hard geluid of maskers tegen gevaarlijke stoffen. Maar eigenlijk zouden PBM’s pas als laatste redmiddel ingezet moeten worden. Dit is vastgelegd in de zogenoemde arbeidshygiënische strategie.
Wat is de arbeidshygiënische strategie?
Volgens de wet moet elk bedrijf risico’s op het werk aanpakken volgens deze strategie. Die bestaat uit drie stappen, van meest effectief naar minst effectief:
- Aanpakken bij de bron
De eerste en beste stap is het probleem bij de bron aanpakken.
Voorbeelden:
- Een luidruchtige machine vervangen door een stiller model.
- Gevaarlijke oplosmiddelen vervangen door een minder schadelijk alternatief.
- Een ergonomisch bureau aanschaffen om rugklachten te voorkomen.
Door de oorzaak van het probleem weg te nemen, voorkom je dat het risico überhaupt ontstaat. Dit zorgt voor de hoogste mate van veiligheid en is dus altijd de eerste keuze.
- Afscherming
Soms is het niet mogelijk om het probleem bij de bron aan te pakken, bijvoorbeeld door technische beperkingen of hoge kosten. In dat geval kun je risico’s verminderen door afscherming. Dat betekent dat je het gevaar scheidt van de werknemer.
Voorbeelden:
- Een afzuigkap boven een werkbank die schadelijke dampen opvangt.
- Geluidsisolerende cabines voor medewerkers die werken met lawaaiige machines.
- Trillingsdempers onder machines om lichamelijke belasting te verminderen.
- Taken verdelen via ‘taakroulatie’ zodat één werknemer niet langdurig wordt blootgesteld.
- Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s)
Als de eerste twee stappen niet voldoende zijn, kom je uit bij PBM’s.
Voorbeelden:
- Gehoorbescherming bij hoge geluidsniveaus.
- Stofmaskers bij blootstelling aan fijnstof of dampen.
- Veiligheidsbrillen bij werkzaamheden met vonken of splinters.
- Veiligheidsschoenen of snijbestendige handschoenen.
Deze middelen beschermen de werknemer direct, maar lossen het probleem zelf niet op. Daarom zijn PBM’s het sluitstuk van het veiligheidsbeleid. Het gebruik en de kwaliteit van PBM’s zijn wettelijk geregeld en de Arbeidsinspectie controleert er ook op.
Wat wordt er van jou als werknemer verwacht?
Als er maatregelen zijn genomen om jou te beschermen, dan ben je verplicht die ook te gebruiken. Of het nu gaat om het dragen van PBM’s of het juist gebruiken van beveiligingen op machines: deze zijn er om jouw gezondheid en veiligheid te waarborgen – ook als het soms wat ongemakkelijk aanvoelt.
Wat wordt er van de werkgever verwacht?
De maatregelen dienen bij voorkeur op het hoogste niveau te worden genomen (bronaanpak). Het bedrijf moet bij het nemen van een bepaalde maatregel (bijvoorbeeld het voorschrijven en verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen) dan ook aan kunnen tonen dat maatregelen op een hoger niveau niet mogelijk zijn.
Samenvatting: drie stappen naar veiligheid
- Bronaanpak – Verwijder het risico.
- Afscherming – Beperk de blootstelling.
- PBM’s – Bescherm de werknemer persoonlijk.
Kortom: PBM’s zijn belangrijk, maar alleen als ‘laatste stap’! Echte veiligheid begint bij het aanpakken van de oorzaak.
Wettelijke basis:
De arbeidshygiënische strategie is opgenomen in het Arbeidsomstandighedenbesluit, artikel 4.4.